Samfélagssjóður til eflingar blaðamennsku

Um sjóðinn

Það er allra hagur að traustur grunnur verði byggður undir blaðamennsku sem skiptir samfélagið máli. Einkareknir fjölmiðlar eru fáir og reksturinn veitir að auki lítið svigrúm til þess að halda úti öflugri blaðamennsku með því nauðsynlega aðhaldi sem hún veitir. Því hefur Blaðamannafélag Íslands stofnað sjóð til styrktar blaðamennsku, Glætuna. Sjóðurinn er viðleitni til að bregðast við vandanum með jákvæðum og uppbyggjandi hætti. Stefnt er að fyrstu úthlutun úr sjóðnum í ársbyrjun 2027.

HLUTVERK

Efla þarf faglega blaðamennsku svo fjölmiðlar geti staðið undir hlutverki sínu sem hagsmunaverðir almennings og veitt þær nauðsynlegu upplýsingar sem liggja til grundvallar upplýstri ákvarðanatöku í lýðræðissamfélagi. Með því að veita blaðamönnum styrki til verkefna sem eru samfélagslega mikilvæg mun sjóðurinn stuðla að upplýstu samfélagi.

MARKMIÐ

Að skapa jarðveg fyrir blaðamenn til að vinna að samfélagslega mikilvægum verkefnum. Lítið svigrúm í rekstri fjölmiðla þrengir að möguleikum blaðamanna til þess að sinna kjarnahlutverki blaðamennskunnar, að upplýsa um, skýra eða setja í samhengi málefni sem varða almannahagsmuni.

Samfélagssjóðurinn veitir blaðamönnum frelsi til þess að velja sér verkefni og gefur þeim svigrúm til þess að leggjast í vinnu sem þeim gæfist ekki ella, sökum mannfæðar á ritstjórnum. Samfélagið allt mun njóta góðs af, því það er í allra þágu að hér fái þrifist öflug og vönduð blaðamennska.

REKSTRARFORM

Glætan er sjálfseignarstofnun sem starfar samkvæmt lögum nr. 19/1988 um sjóði og stofnanir sem starfa samkvæmt staðfestri skipulagsskrá. Stofnunin stundar ekki atvinnurekstur og er undir eftirliti sýslumanns og Ríkisendurskoðunar. Skipulagsskrá hennar er birt í B-deild Stjórnartíðinda. Stofnandi er Blaðamannafélag Íslands.

STJÓRN

Stjórn sjóðsins er skipuð fimm mönnum. Stjórn Blaðamannafélags Íslands tilnefnir þrjá, sem allir skulu hafa reynslu af eða þekkingu á blaðamennsku og einn þeirra jafnframt af fjármálum. Fráfarandi stjórn kýs tvo. Kjörtímabil er tvö ár.

Stjórn fer með fjármál, fjáröflun og fjárfestingarstefnu, skipar úthlutunarnefnd, setur úthlutunarreglur og ákveður heildarfjárhæð hverrar úthlutunar. Hún velur ekki styrkþega.

Úthlutunarnefnd tekur allar ákvarðanir um einstakar umsóknir og þær eru endanlegar. Í henni sitja fimm nefndarmenn með þekkingu á blaðamennsku, fjölmiðlum, rannsóknum eða tengdum sviðum, ásamt tveimur varamönnum. Að minnsta kosti einn nefndarmaður starfar ekki á íslenskum fjölmiðli. Nefndarmenn starfa nafnlaust. Nöfn þeirra eru birt þegar setu þeirra lýkur.

FJÁRMÖGNUN
SJÓÐSINS

Verið er að vinna að fjármögnun sjóðsins, fjárfestingaáætlun og -stefnu. Blaðamannafélag Íslands mun leggja sjóðnum til fjármagn í formi styrks en einnig verður leitað annarra leiða til þess að fjármagna sjóðinn, svo sem frá hinu opinbera, fyrirtækjum og einstaklingum.

50 milljónir borga 30 þriggja mánaða verkefni

Takist að safna 50 milljónum verður hægt að veita um það bil 30 blaðamönnum styrki, miðað við þær forsendur sem lagt er upp með, að styrkur nemi um 560 þúsund krónum á mánuði og að meðaltali fái hver blaðamaður styrk í þrjá mánuði í hvert verkefni. Rekstur sjóðsins og utanumhald verður kostaður af Blaðamannafélagi Íslands a.m.k. fyrsta starfsár sjóðsins.

SJÁLFSTÆÐI
OG GAGNSÆI

Sjóðurinn starfar sjálfstætt gagnvart stjórnvöldum, stjórnmálaflokkum, eigendum fjölmiðla, stofnanda sínum og styrktaraðilum. Styrkveiting felur hvorki í sér ritstjórnarlegt samþykki, áhrif á efnistök né ábyrgð sjóðsins á endanlegri umfjöllun. Glætan les ekki yfir efni fyrir birtingu og samþykkir það ekki.

Sjóðurinn birtir opinberlega:

fjölda styrkja og heildarfjárhæð hverrar úthlutunar
nöfn styrkþega, heiti verkefna, fjárhæðir og tengla á birt efni, þegar verkefnin hafa komið út
ársskýrslu og endurskoðaðan ársreikning

Nöfn styrkþega eru ekki birt við úthlutun. Þau verða opinberuð þegar styrkt umfjöllun hefur verið birt í fjölmiðli.